شوک تازه برای صنعت نشر در فرانسه زیر فشار تنگه هرمز
صنعت نشر فرانسه در پی بحران‌های ناشی از بسته ماندن تنگه هرمز در اروپا با مشکلات اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کند.
استانیسلاس فوی‌بوا روزنامه‌نگار اقتصادی فرانسوی هفته گذشته در نشریه تخصصی صنعت نشر فرانسه با عنوان «Livres Hebdo» گزارشی از وضعیت اقتصادی نشر در این کشور ارائه کرد؛ این روزنامه‌نگار در بررسی خود از وضعیت بازارهای مالی در صنعت نشر این کشور به نقش بسته شدن تنگه هرمز بر اقتصاد نشر در فرانسه اشاره کرده است.
او می‌نویسد: «قیمت کاغذ ثابت مانده است، اما چاپخانه‌ها از افزایش هزینه‌های مربوط به پلاستیک، سوخت و حمل‌ونقل که ناشی از بحران خاورمیانه است، خبر می‌دهند. توانایی ناشران برای حفظ حاشیه سودشان در معرض خطر قرار دارد.»
استانیسلاس فوی‌بوا در مقاله 5 هزار کلمه‌ای خود که با عنوان «بحران تنگه هرمز؛ قیمت کتاب زیر فشار هزینه‌های اضافی» منتشر شده است، بررسی می‌کند که بحران تنگه هرمز چگونه قیمت انرژی را افزایش داده و در نتیجه مواد اولیه صنعت چاپ و هزینه‌های حمل‌ونقل صنعت نشر این کشور را نیز مانند بسیاری دیگر از صنایع تحت فشار قرار داده است.
او در گزارشش افزایش هزینه‌های انرژی را متوجه مصرف‌کننده می‌داند و معتقد است با این مسیر، قیمت کتاب در فرانسه 40 درصد افزایش خواهد یافت.
در عین حال، بر اساس گزارش «اتحادیه ملی ناشران فرانسه»، صنعت نشر کتاب در فرانسه در سال 2025 هم از نظر ارزش و هم از نظر حجم با کاهش مواجه شده است؛ درآمد ناشران در سال 2025 با کاهشی 0.6 درصدی، از 2.90 میلیارد یورو در سال 2024 به 2.88 میلیارد یورو رسید. تعداد نسخه‌های فروخته‌شده نیز 1.5 درصد کاهش یافت و از 426 میلیون نسخه در سال 2024 به 419.6 میلیون نسخه در سال 2025 رسید.
درآمد ناشران شامل 2.75 میلیارد یورو حاصل از فروش کتاب و 131.4 میلیون یورو حاصل از درآمد حق امتیاز (کپی‌رایت) بود. فروش کتاب کمتر از یک درصد کاهش داشت، در حالی که درآمد حق امتیاز 5 درصد افت کرد. هم‌زمان، حق‌الزحمه (حق‌التألیف) نویسندگان 4 درصد افزایش یافت و به 543.8 میلیون یورو رسید (در مقایسه با 521.6 میلیون یورو در سال 2024)؛ سهم آن‌ها از درآمد ناشران نیز از 11 درصد به 12 درصد افزایش پیدا کرد.
در مقایسه با سال 2019، ارزش بازار کتاب فرانسه 2.8 درصد بالاتر، اما حجم آن 3.6 درصد کمتر باقی ماند. اتحادیه ملی ناشران (SNE) گفته است که تعداد نسخه‌های فروخته‌شده در سال 2025 همچنان پایین‌تر از سطح 435 میلیون نسخه‌ایِ پیش از همه‌گیری کرونا بوده است.
تعداد عناوین جدید نیز همچنان رو به کاهش بود. ناشران فرانسوی در سال 2025 تعداد 36,119 عنوان جدید منتشر کردند، در حالی که این رقم در سال 2024 برابر با 36,232 عنوان بود. در مقایسه با اوج آمار سال 2019 که 44,660 عنوان بود، تعداد آثار جدید 19.2 درصد کاهش یافته است. اتحادیه ملی ناشران فرانسه (SNE) اعلام کرد که این کاهش ناشی از ضرورت حفظ حاشیه سود عملیاتی و تلاش ناشران برای جلوگیری از اشباع بازار بوده است. با وجود کاهش تعداد عناوین جدید، آمار تجدید چاپ‌ها افزایش یافت و از 69,452 عنوان در سال 2024 به 70,522 عنوان در سال 2025 رسید. در مجموع، 106,642 عنوان کتاب در فرانسه منتشر شد که نشان‌دهنده رشدی 1 درصدی نسبت به سال قبل است؛ رشدی که عمدتاً ناشی از تجدید چاپ‌ها بوده است.
اقتصاد نامناسب نشر در فرانسه در سال 2026 نیز ادامه داشته است ، بازار کتاب سال 2026 را با افتی محسوس آغاز کرد. در چهار ماه نخست سال، 75.66 میلیون نسخه کتاب به فروش رسید که درآمدی معادل 947.23 میلیون یورو ایجاد کرد. در مقایسه با مدت مشابه در سال 2025، این کاهش در حجم فروش 7.9 درصد و در ارزش فروش 7.2 درصد بوده است. این افت عمدتاً بر حجم خرید تأثیر گذاشته است: بازار تنها در یک سال، 6.46 میلیون نسخه فروش را از دست داده است. قیمت کتاب بین مارس 2025 و مارس 2026 معادل 0.9 درصد افزایش یافته است.
نگرانی از بابت گران شدن کتاب در فرانسه زیر فشار تنگه هرمز در حالی است که بسته شدن تنگه هرمزموجب افزایش قیمت تمام شده تولید برای صنایع اروپایی شده است. تولیدکنندگان کود شیمیایی، شیشه، سرامیک، فولاد، کاغذ و مواد شیمیایی مستقیماً یا غیرمستقیم از قیمت انرژی آسیب دیده اند.
در عین حال ماه گذشته وزیر کار فرانسه، از افزایش بی سایقه نرخ بیکاری در این کشور سخن گفته و علت اصلی آن را رشد اقتصادی محدود به دلیل جنگ در ایران و بسته شدن تنگه هرمز دانسته است، موضوعی که مستقیماً قیمت گاز و سوخت را در اروپا به شدت افزایش داده است.
اختلال در حرکت کشتی‌ها از طریق این آبراه حیاتی، هزینه‌های انرژی را در اروپا به ویژه فرانسه به شدت بالا برده و فشار سنگینی بر فعالیت اقتصادی فرانسه وارد کرده است.
در مجموع، گزارش‌ها نشان می‌دهد که صنعت نشر فرانسه به‌شدت تحت تأثیر عوامل فرامرزی و بحران‌های ژئوپلیتیک قرار گرفته است. اختلال در تنگه هرمز نه تنها به عنوان یک بحران امنیتی، بلکه به عنوان عاملی تعیین‌کننده در افزایش هزینه‌های انرژی، سوخت و حمل‌ونقل شناخته می‌شود که مستقیماً بر قیمت مواد اولیه مانند کاغذ و پلاستیک اثر می‌گذارد. این زنجیره تأثیرگذاری از بحران‌های خاورمیانه به اقتصاد نشر اروپا منتقل شده و حاشیه سود ناشران را با تهدید جدی روبه‌رو کرده است.
از سوی دیگر، ترکیب هزینه‌های بالای تولید و کاهش تقاضا، بازار کتاب فرانسه را در دوره‌ای از رکود و ناپایداری قرار داده است. کاهش ارزش بازار و حجم فروش در سال‌های 2025 و 2026در کنار افزایش هزینه‌های عملیاتی، نشان‌دهنده یک چالش ساختاری است؛ جایی که صنعت نشر برای بقای خود، میان مدیریت قیمت‌های رو به افزایش و حفظ تعداد عناوین منتشرشده، با دشواری‌های اقتصادی بی‌سابقه‌ای دست‌به‌گریبان است.
منبع: تسنیم
